بازگشت
سوگ طبیعی چه مراحلی دارد؟
آنچه می‌خوانید :
از دست دادن یک فرد عزیز، پایان یک رابطه عاطفی، از دست دادن شغل یا هر تغییر مهم دیگری در زندگی می‌تواند تجربه سوگ را به همراه داشته باشد. سوگ واکنشی طبیعی به فقدان است و هر فرد آن را به شیوه‌ای منحصربه‌فرد تجربه می‌کند.
بسیاری از افراد تصور می‌کنند سوگ باید مسیر مشخص و یکسانی داشته باشد، اما واقعیت این است که واکنش افراد به فقدان می‌تواند بسیار متفاوت باشد. با این حال، روان‌شناسان الگوهایی را شناسایی کرده‌اند که به درک بهتر این تجربه کمک می‌کنند.
سوگ چیست؟
سوگ مجموعه‌ای از واکنش‌های هیجانی، شناختی و رفتاری است که پس از تجربه یک فقدان مهم ایجاد می‌شود. احساس غم، دلتنگی، خشم، سردرگمی یا حتی بی‌حسی عاطفی می‌توانند بخشی از این فرایند باشند.
تجربه این احساسات لزوماً نشانه ضعف یا بیماری روانی نیست، بلکه بخشی طبیعی از سازگاری با یک تغییر بزرگ در زندگی است.
مراحل سوگ
یکی از شناخته‌شده‌ترین مدل‌ها برای توضیح سوگ، مدل پنج مرحله‌ای الیزابت کوبلر-راس است. البته این مراحل همیشه به ترتیب اتفاق نمی‌افتند و همه افراد نیز لزوماً همه آن‌ها را تجربه نمی‌کنند.
انکار
در روزها یا هفته‌های نخست پس از فقدان، ممکن است فرد نتواند واقعیت اتفاق را به طور کامل بپذیرد. احساس شوک، ناباوری یا کرختی عاطفی در این مرحله رایج است.
خشم
پس از کاهش شوک اولیه، ممکن است احساس خشم ظاهر شود. این خشم می‌تواند متوجه خود فرد، دیگران، شرایط زندگی یا حتی فرد از دست‌رفته باشد.
چانه‌زنی
در این مرحله فرد ممکن است مدام به گذشته فکر کند و با خود بگوید: «کاش این کار را کرده بودم» یا «اگر آن اتفاق نمی‌افتاد، شاید نتیجه متفاوت می‌شد.»
غم و اندوه عمیق
احساس دلتنگی، گریه، کاهش انرژی، بی‌حوصلگی و ناراحتی شدید می‌توانند در این مرحله تجربه شوند. این بخش معمولاً همان چیزی است که بیشتر افراد از آن به عنوان سوگواری یاد می‌کنند.
پذیرش
پذیرش به معنای فراموش کردن یا از بین رفتن درد نیست. در این مرحله فرد به تدریج با واقعیت فقدان سازگار می‌شود و می‌تواند زندگی خود را در کنار خاطرات و احساسات مرتبط با آن ادامه دهد.
آیا سوگ همیشه همین مراحل را طی می‌کند؟
خیر. امروزه بسیاری از متخصصان معتقدند که سوگ همیشه به شکل مرحله‌ای و منظم پیش نمی‌رود. افراد ممکن است بین احساسات مختلف جابه‌جا شوند، برخی مراحل را تجربه نکنند یا بارها به احساسات قبلی بازگردند.
هیچ زمان مشخصی نیز برای پایان سوگ وجود ندارد و روند سازگاری در هر فرد متفاوت است.
چه زمانی باید از متخصص کمک گرفت؟
سوگ تجربه‌ای طبیعی است، اما گاهی شدت یا طولانی شدن علائم می‌تواند زندگی فرد را به طور جدی مختل کند.
اگر ماه‌ها پس از فقدان همچنان احساس درماندگی شدید دارید، قادر به انجام فعالیت‌های روزمره نیستید، یا افکار آسیب زدن به خود را تجربه می‌کنید، بهتر است از یک روان‌شناس یا روان‌پزشک کمک بگیرید.
سوگ بخشی طبیعی از زندگی انسان است و هیچ راه درست یا غلطی برای تجربه آن وجود ندارد. هر فرد با سرعت و شیوه خاص خود با فقدان کنار می‌آید. مهم‌ترین نکته این است که به خود فرصت دهید، احساساتتان را بپذیرید و در صورت نیاز از حمایت اطرافیان یا متخصصان سلامت روان کمک بگیرید.
منابع
Kübler-Ross, E., & Kessler, D. (2005). On Grief and Grieving: Finding the Meaning of Grief Through the Five Stages of Loss. Scribner.
Worden, J. W. (2018). Grief Counseling and Grief Therapy: A Handbook for the Mental Health Practitioner. Springer Publishing Company.
Stroebe, M., Schut, H., & Boerner, K. (2017). Cautioning Health-Care Professionals: Bereaved Persons Are Misguided Through the Stages of Grief. OMEGA – Journal of Death and Dying, 74(4), 455–473.
American Psychological Association. Grief.
